പാകിസ്ഥാനെ വീണ്ടും വീണ്ടും സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയിൽ നിന്ന് കരകയറ്റി സൗദി അറേബ്യ: കോടികളുടെ സഹായത്തിന് പിന്നിൽ സാമ്പത്തിക താൽപര്യമോ, സൈനിക-നയതന്ത്ര നീക്കമോ?

സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധികളിൽ ഉഴലുന്ന പാകിസ്താന് വീണ്ടും തുണയായി സൗദി അറേബ്യ. ഒക്ടോബർ 31-ന് കാലാവധി പൂർത്തിയായ മൂന്ന് ബില്യൺ ഡോളറിന്റെ നിക്ഷേപം തിരിച്ചുപിടിക്കുന്നതിന് പകരം, നവംബർ നാലിന് സൗദി അറേബ്യ അത് പുതുക്കി നൽകുകയായിരുന്നു. നേരത്തെ 3.45 ബില്യൺ ഡോളർ ഉടൻ തിരിച്ചടയ്ക്കണമെന്ന് യുഎഇ ആവശ്യപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന് പാകിസ്ഥാന്റെ വിദേശനാണ്യ ശേഖരത്തിന് വലിയ സമ്മർദമുണ്ടായിരുന്നു. ഈ തുക തിരിച്ചടയ്ക്കാൻ ആവശ്യമായ പണത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും സൗദി അറേബ്യയുടെ പുതിയ നിക്ഷേപത്തിലൂടെയാണ് കണ്ടെത്തിയത്. പഴയ അഞ്ച് ബില്യൺ ഡോളറിന്റെ നിക്ഷേപത്തിന്റെ കാലാവധിയും സൗദി നീട്ടിനൽകിയിരുന്നു. എന്നാൽ ഈ സാമ്പത്തിക സഹായത്തിന് പിന്നിൽ വെറും സാമ്പത്തിക താൽപര്യമല്ല, മറിച്ച് തന്ത്രപ്രധാനമായ സൈനിക-നയതന്ത്ര ലക്ഷ്യങ്ങളുണ്ടെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ.

1967 മുതൽ സൗദി അറേബ്യയിൽ പാകിസ്ഥാനെ സൈനിക ഉദ്യോഗസ്ഥർ സേവനം അനുഷ്ഠിക്കുന്നുണ്ട്. 2026-ൽ ഏകദേശം 8,000 സൈനികരും ഒരു യുദ്ധവിമാന സ്ക്വാഡ്രണും വ്യോമപ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങളും സൗദിയിൽ എത്തിയതായി ലേഖനം ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. ഒക്ടോബർ അഞ്ചിന് സൗദി അറേബ്യയും പാകിസ്താനും തുർക്കിയും തമ്മിൽ സൈനിക സഹകരണം ശക്തിപ്പെടുത്താനുള്ള നീക്കങ്ങളും നടന്നു. അതേസമയം, പാകിസ്താന്റെ സാമ്പത്തിക ആശ്രിതത്വം കുറയുന്നില്ല. 2022 ജൂണിൽ 49.3 ട്രില്യൺ പാകിസ്താൻ രൂപയായിരുന്ന പൊതുകടം 2026 ജൂണിൽ 86.7 ട്രില്യൺ രൂപയായി ഉയർന്നു. പലിശ തിരിച്ചടവിനായി കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെ അറ്റവരുമാനത്തിന്റെ 66 ശതമാനവും ചെലവാകുന്നുവെന്നും ലേഖനം പറയുന്നു. വിദേശനാണ്യ ശേഖരത്തിന്റെ വലിയൊരു ഭാഗം സൗദി, ചൈന തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളുടെ നിക്ഷേപങ്ങളുടെ കാലാവധി നീട്ടുന്നതിനെ ആശ്രയിച്ചാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്. സാമ്പത്തിക സ്ഥിരത കൈവരിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും ഉൽപ്പാദനശേഷിയും കയറ്റുമതിയും ശക്തിപ്പെടുത്തുന്ന ഘടനാപരമായ മാറ്റങ്ങൾ പാകിസ്ഥാനിൽ ഉണ്ടായിട്ടില്ലെന്നാണ് പ്രധാന വിമർശനം. അതിനാൽ സൗദിയുടെ സഹായം പാകിസ്ഥാന്റെ സാമ്പത്തിക രക്ഷാപ്രവർത്തനം മാത്രമല്ല, ഗൾഫ് മേഖലയിലെ സൈനിക-നയതന്ത്ര സ്വാധീനം ഉറപ്പിക്കുന്ന നീക്കവുമാണെന്ന വിലയിരുത്തലാണ് ഉയരുന്നത്.