ഭാരതത്തിന്റെ ജനാധിപത്യ സംവിധാനങ്ങളും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രക്രിയയുടെ വിശ്വാസ്യതയും വീണ്ടും രാഷ്ട്രീയ ചർച്ചകളുടെ കേന്ദ്രത്തിലെത്തിയിരിക്കുകയാണ്. ചീഫ് ഇലക്ഷൻ കമ്മീഷണർ ഗ്യാനേഷ് കുമാറിനെതിരായ പ്രതിഷേധങ്ങളും അതിനു പിന്നിലെ രാഷ്ട്രീയ നീക്കങ്ങളും കേവലം ഒരു വ്യക്തിക്കെതിരായ എതിർപ്പായി മാത്രം കാണാനാകില്ല. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളോടുള്ള വിയോജിപ്പ് ജനാധിപത്യപരമായി ഉന്നയിക്കാനുള്ള അവകാശം എല്ലാവർക്കുമുണ്ട്. എന്നാൽ അത്തരം പ്രതിഷേധങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യവും രീതിയും രാഷ്ട്രീയ താൽപ്പര്യങ്ങളും ഒരുപോലെ പരിശോധിക്കപ്പെടേണ്ടതുണ്ട്. കർണാടക, ഹിമാചൽ പ്രദേശ്, തെലങ്കാന തുടങ്ങിയ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ കോൺഗ്രസ് വിജയിച്ചപ്പോൾ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സംവിധാനത്തെക്കുറിച്ച് ഉയർന്ന അതേ തരത്തിലുള്ള ആരോപണങ്ങൾ എത്രത്തോളം ശക്തമായിരുന്നു എന്ന ചോദ്യവും പ്രസക്തമാണ്. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ അനുകൂലമാകുമ്പോൾ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ വിശ്വാസ്യത അംഗീകരിക്കുകയും തിരിച്ചടികൾ നേരിടുമ്പോൾ അവയുടെ നിഷ്പക്ഷത ചോദ്യം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്ന സമീപനം ജനാധിപത്യത്തിന് ഗുണകരമല്ല. അതേസമയം, തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷനെതിരായ വിമർശനങ്ങളെല്ലാം രാഷ്ട്രീയ പ്രേരിതമാണെന്ന് മുൻകൂട്ടി വിധിക്കുന്നതും ശരിയല്ല. ആരോപണങ്ങൾക്കും പ്രത്യാരോപണങ്ങൾക്കും പകരം തെളിവുകളും നടപടിക്രമങ്ങളുമാണ് ചർച്ചകളുടെ അടിസ്ഥാനം ആകേണ്ടത്.
ഈ സംഭവവികാസങ്ങളിൽ കോൺഗ്രസ്, സി.ജെ.പി (Cockroach Janta Party), സുപ്രീം കോടതി അഭിഭാഷകൻ പ്രശാന്ത് ഭൂഷൺ എന്നിവരുടെ പങ്കിനെക്കുറിച്ച് ഉയരുന്ന ആരോപണങ്ങളും രാഷ്ട്രീയ വിശകലനം ആവശ്യപ്പെടുന്നു. ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസ് റിപ്പോർട്ടിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കി കോൺഗ്രസ് നേതൃത്വം പ്രശാന്ത് ഭൂഷണിലൂടെ സി.ജെ.പി നേതാവ് അഭിജിത് ദീപ്കെയുമായി ബന്ധപ്പെടാൻ ശ്രമിച്ചുവെന്ന വാദം ഉയർന്നിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ ഇത്തരം രാഷ്ട്രീയ ബന്ധപ്പെടലുകളുടെ ലക്ഷ്യവും അതിന്റെ യഥാർത്ഥ പശ്ചാത്തലവും വിലയിരുത്താൻ ബന്ധപ്പെട്ട റിപ്പോർട്ടുകളും കക്ഷികളുടെ പ്രതികരണങ്ങളും പരിശോധിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഡൽഹിയിൽ നടന്ന പ്രതിഷേധങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് സി.ജെ.പി നേതാക്കളെ പോലീസ് കസ്റ്റഡിയിലെടുത്തതും തുടർന്ന് അവർക്ക് ലഭിച്ച രാഷ്ട്രീയ പിന്തുണയും പ്രതിഷേധത്തിന്റെ സ്വഭാവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾക്ക് വഴിയൊരുക്കുന്നു. നിരോധിത മേഖലകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം, പൊതുഗതാഗത തടസ്സം, പോലീസുമായുള്ള സംഘർഷം തുടങ്ങിയ ആരോപണങ്ങൾ തെളിവുകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വിലയിരുത്തപ്പെടണം. അതുപോലെ, പ്രതിഷേധക്കാർക്കെതിരായ പോലീസ് നടപടികളും നിയമപരമായ മാനദണ്ഡങ്ങൾ പാലിച്ചാണോ നടന്നതെന്ന് പരിശോധിക്കേണ്ടത് അനിവാര്യമാണ്. ഒരു രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടി മറ്റൊരു സംഘടനയുമായി ബന്ധപ്പെടുന്നതുകൊണ്ടുമാത്രം നിയമവിരുദ്ധമായ ഗൂഢാലോചന തെളിയിക്കപ്പെടുന്നില്ല. അതിനാൽ രാഷ്ട്രീയ ആരോപണങ്ങളെയും സ്ഥിരീകരിക്കപ്പെട്ട വസ്തുതകളെയും വേർതിരിച്ചുകൊണ്ട് വേണം ഈ വിഷയത്തെ സമീപിക്കാൻ.
വിശാലമായ രാഷ്ട്രീയ പശ്ചാത്തലത്തിൽ നോക്കുമ്പോൾ, തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ, കോടതികൾ, പാർലമെന്റ് തുടങ്ങിയ ജനാധിപത്യ സ്ഥാപനങ്ങളിലുള്ള പൊതുജനവിശ്വാസം സംരക്ഷിക്കുക എന്നത് ഭരണപക്ഷത്തിന്റെയും പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെയും ഒരുപോലെ ഉത്തരവാദിത്വമാണ്. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ക്രമക്കേടുകളുണ്ടെന്ന ആരോപണമുണ്ടെങ്കിൽ അതിന് തെളിവുകൾ സഹിതം നിയമപരമായ പരിഹാരം തേടണം; അതേസമയം, ജനവിധിയെ മാനിക്കാനും സ്ഥാപനങ്ങളുടെ സ്വതന്ത്ര പ്രവർത്തനത്തെ ബഹുമാനിക്കാനും രാഷ്ട്രീയ കക്ഷികൾ തയ്യാറാകണം. പ്രതിഷേധിക്കാനുള്ള അവകാശവും പൊതുജനങ്ങളുടെ സഞ്ചാരസ്വാതന്ത്ര്യവും നിയമവാഴ്ചയും പരസ്പരം വിരുദ്ധമല്ല; അവയെല്ലാം ജനാധിപത്യത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന ഘടകങ്ങളാണ്. കോൺഗ്രസ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെ നീക്കങ്ങൾ രാഷ്ട്രീയ അവസരവാദമാണോ അതോ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സംവിധാനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള യഥാർത്ഥ ആശങ്കകളാണോ എന്നത് വിലയിരുത്തേണ്ടത് ലഭ്യമായ തെളിവുകളുടെയും തുടർനടപടികളുടെയും അടിസ്ഥാനത്തിലാണ്. അതുപോലെ, സർക്കാരിനെയും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷനെയും വിമർശിക്കുന്നവരെ ദേശവിരുദ്ധരെന്നോ അരാജകവാദികളെന്നോ മുദ്രകുത്തുന്നതും ആരോഗ്യകരമായ ജനാധിപത്യ സംവാദത്തിന് സഹായകരമല്ല. ഭാരതത്തിന്റെ ജനാധിപത്യം ശക്തമാകുന്നത് വിമർശനങ്ങളെ അടിച്ചമർത്തുന്നതിലൂടെയല്ല, മറിച്ച് സുതാര്യതയും ഉത്തരവാദിത്വവും നിയമവാഴ്ചയും ഉറപ്പാക്കുന്നതിലൂടെയാണ്. രാഷ്ട്രീയ വിജയപരാജയങ്ങൾക്കപ്പുറം സ്ഥാപനങ്ങളുടെ വിശ്വാസ്യതയും ജനങ്ങളുടെ അവകാശങ്ങളും സംരക്ഷിക്കപ്പെടുമ്പോഴാണ് ഭരണഘടനയുടെ അന്തസ്സും ജനാധിപത്യത്തിന്റെ കരുത്തും നിലനിൽക്കുന്നത്.
