ഡാറ്റയും കണ്ടന്റും യഥേഷ്ടം ഒഴുകുന്ന ഡിജിറ്റല് ലോകത്ത് സോഷ്യല് മീഡിയ ഭീമനായ മെറ്റ (ഫേസ്ബുക്ക്, ഇന്സ്റ്റാഗ്രാം) വലിയൊരു നിയമസന്ധിയിലേക്ക് നീങ്ങുകയാണ്. ഇതുവരെ തങ്ങള് വെറുമൊരു ‘സേവന മധ്യസ്ഥന്’ (Intermediary) മാത്രമാണെന്നും പ്ലാറ്റ്ഫോമില് ഉപയോക്താക്കള് പോസ്റ്റ് ചെയ്യുന്ന ഉള്ളടക്കത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം തങ്ങള്ക്കില്ലെന്നുമുള്ള നിയമപരമായ സുരക്ഷാകവചമാണ് (Legal Immunity / Safe Harbour) ഇപ്പോള് ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടുന്നത്.
കേന്ദ്ര ഐടി മന്ത്രാലയം ഉയര്ത്തുന്ന ചോദ്യം ലളിതമാണ്: വെറുമൊരു ഇടനിലക്കാരനായി നിലനില്ക്കുന്നതിന് പകരം, അല്ഗോരിതങ്ങള് ഉപയോഗിച്ച് കണ്ടന്റ് പ്രചരിപ്പിക്കുകയും നിയന്ത്രിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോള് നിങ്ങള് ഒരു ‘സെര്വീസ് പ്രൊവൈഡര്’ ആയി മാറുകയല്ലേ?. ഇന്ത്യന് വിവരസാങ്കേതികവിദ്യ നിയമത്തിലെ (IT Act, Section 79) ‘സേഫ് ഹാര്ബര്’ തത്വം അനുസരിച്ച്, പ്ലാറ്റ്ഫോമില് മൂന്നാമതൊരാള് ഇടുന്ന വിവരങ്ങള്ക്ക് സോഷ്യല് മീഡിയ കമ്പനികള്ക്ക് ക്രിമിനല് അല്ലെങ്കില് സിവില് ഉത്തരവാദിത്തത്തില് നിന്ന് സംരക്ഷണം ലഭിക്കും. എന്നാല് കേന്ദ്ര സര്ക്കാരിന്റെ പുതിയ വിലയിരുത്തല് അനുസരിച്ച്: മെറ്റയുടെ അല്ഗോരിതങ്ങള് കേവലം വിവരങ്ങള് കാണിക്കുക മാത്രമല്ല ചെയ്യുന്നത്. അത് ഏത് കണ്ടന്റ് മുന്നിലെത്തണം (Amplify), ആര്ക്കൊക്കെ കാണിക്കണം (Recommend), എത്രത്തോളം തരംഗമാകണം എന്ന് സജീവമായി തീരുമാനിക്കുന്നു. അല്ഗോരിതം വഴി ഉള്ളടക്കത്തിന്റെ പ്രചാരം നിയന്ത്രിക്കാന് തുടങ്ങുന്നതോടെ പ്ലാറ്റ്ഫോം ഒരു ‘സേവന ദാതാവായി’ (Service Provider) മാറുകയും കൂടുതല് നിയമപരമായ ചുമതലകള് വഹിക്കാന് ബാധ്യസ്ഥരാവുകയും ചെയ്യും.
ഇന്സ്റ്റാഗ്രാം പരസ്യങ്ങളിലൂടെ കുട്ടികള്ക്കെതിരെയുള്ള ലൈംഗിക ചൂഷണ സാമഗ്രികള് പ്രചരിക്കുന്നുവെന്ന പരാതിയില് കഴിഞ്ഞ ജൂലൈയില് ഐടി മന്ത്രാലയം (MeitY) മെറ്റയ്ക്ക് നോട്ടീസ് അയച്ചിരുന്നു. ഇതിന് പിന്നാലെയാണ് നിര്ണായകമായ ചില മാറ്റങ്ങള് സംഭവിച്ചത്. ഇന്ത്യയിലെ ‘ഇന്ത്യന് സൈബര് ക്രൈം കോര്ഡിനേഷന് സെന്ററുമായി’ (I4C) ചേര്ന്ന് കുട്ടികളുടെ സുരക്ഷയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കേസുകള് നേരിട്ട് റിപ്പോര്ട്ട് ചെയ്യാന് മെറ്റ സമ്മതിച്ചു. മുന്പ് ഇത്തരം കേസുകള് യുഎസ് ആസ്ഥാനമായുള്ള NCMEC വഴിയാണ് കൈമാറിയിരുന്നതെങ്കില്, ഇന്ത്യന് അന്വേഷണ ഏജന്സികള്ക്ക് നേരിട്ട് വിവരങ്ങള് നല്കുന്ന ആദ്യ വന്കിട കമ്പനിയായി മെറ്റ മാറി. പ്ലാറ്റ്ഫോമിലെ കണ്ടന്റിന്റെ പൂര്ണ്ണ ഉത്തരവാദിത്തം ഏറ്റെടുക്കാന് തയ്യാറാകുന്നതോടെ, നിയമവിരുദ്ധമായ മറ്റ് ഉള്ളടക്കങ്ങള് തടയുന്നതിനും റിപ്പോര്ട്ട് ചെയ്യുന്നതിനും കൂടുതല് ഉത്തരവാദിത്തം കാണിക്കാന് മെറ്റ നിര്ബന്ധിതരാകും.
ഓണ്ലൈന് സുരക്ഷ, പ്രത്യേകിച്ച് കുട്ടികളുടെ സുരക്ഷ, വ്യാജ വിവരങ്ങള് (Deepfakes) എന്നിവ തടയുന്നത് ‘തര്ക്കമില്ലാത്ത അടിസ്ഥാന തത്വമാണ്’ എന്ന് കേന്ദ്ര സര്ക്കാര് വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. എങ്കിലും, മെറ്റയ്ക്ക് ഇന്റര്മീഡിയറി പദവി നഷ്ടമാകുമോ എന്ന അവസാന തീരുമാനം എടുക്കേണ്ടത് ഇന്ത്യന് നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥയാണ് (Judiciary). കോടതി ഇതില് ഒരു കര്ശനമായ നിലപാടെടുത്താല്, അത് മെറ്റയ്ക്ക് മാത്രമല്ല; യൂട്യൂബ്, എക്സ് (X) തുടങ്ങിയ എല്ലാ പ്രമുഖ സോഷ്യല് മീഡിയ കമ്പനികളുടെയും അല്ഗോരിതം അധിഷ്ഠിത പ്രവര്ത്തന മാതൃകകളെ വരുംദിവസങ്ങളില് മാറ്റിമറിച്ചേക്കാം.
