ഉജ്ജയിന് : റോഡ് വികസനത്തിന്റെ ഭാഗമായി ക്ഷേത്രം പൂര്ണ്ണമായി പൊളിച്ചുനീക്കിയിട്ടും, എട്ടടി ഉയരമുള്ള ഹനുമാന് വിഗ്രഹം ഒരിഞ്ചുപോലും ഇളക്കാനാകാതെ അധികൃതര്. മധ്യപ്രദേശിലെ ഉജ്ജയിനിലാണ് വന് യന്ത്രസാമഗ്രികള് ഉപയോഗിച്ചിട്ടും ഹനുമാന് വിഗ്രഹം മാറ്റാന് കഴിയാതെ അധികൃതര് വലയുന്നത്.
2028-ല് നടക്കാനിരിക്കുന്ന പ്രശസ്തമായ സിംഹസ്ഥ കുംഭമേളയ്ക്ക് മുന്നോടിയായി നഗരത്തില് നടക്കുന്ന റോഡ് വികസന പ്രവര്ത്തനങ്ങളുടെ ഭാഗമായാണ് നൂറ്റാണ്ടുകള് പഴക്കമുള്ള ‘ഖഡേ ഹനുമാന്’ ക്ഷേത്രം പൊളിച്ചുനീക്കിയത്. കാന്തല് ചൗരഹയെയും ഛത്രി ചൗക്കിനെയും ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന 9 മീറ്റര് വീതിയുള്ള റോഡ് 15 മീറ്ററാക്കി ഉയര്ത്താനായിരുന്നു ഭരണകൂടത്തിന്റെ പദ്ധതി. ഇതിന്റെ ഭാഗമായി ഭക്തരുടെ അനുമതിയോടെ ക്ഷേത്ര ഘടന മുഴുവന് നീക്കം ചെയ്തെങ്കിലും, നിവര്ന്നുനില്ക്കുന്ന രൂപത്തിലുള്ള കൂറ്റന് ഹനുമാന് വിഗ്രഹം മാറ്റാനുള്ള ശ്രമങ്ങള് തുടര്ച്ചയായി പരാജയപ്പെടുകയായിരുന്നു.
4 തവണ ശ്രമിച്ചു, ഇളകിയത് ഒരിഞ്ചുപോലും ഇല്ല
ഹെവി ക്രെയ്നുകളും ജെ.സി.ബി (JCB) യന്ത്രങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് നാല് തവണയാണ് അധികൃതര് വിഗ്രഹം മാറ്റാന് ശ്രമിച്ചത്. എന്നാല് വിഗ്രഹത്തിന് അനക്കം തട്ടിയില്ല. കൂടുതല് ബലം പ്രയോഗിച്ചാല് വിഗ്രഹത്തിന് കേടുപാടുകള് സംഭവിക്കുമെന്ന ഭയത്താല് അധികൃതര് നിലവില് യന്ത്രങ്ങളുടെ ഉപയോഗം നിര്ത്തിവെച്ചിരിക്കുകയാണ്. വിഗ്രഹത്തിന്റെ അടിത്തറ മനസ്സിലാക്കാന് ചുറ്റുമുള്ള ഒന്നര അടിയോളം മണ്ണ് നീക്കം ചെയ്തെങ്കിലും കൃത്യമായ വിവരം ലഭ്യമായിട്ടില്ല. ഇതിനെത്തുടര്ന്ന്, വിഗ്രഹത്തിനും അതിന്റെ അടിത്തറയ്ക്കും അടിയില് എന്താണെന്ന് പരിശോധിക്കുന്നതിനായി സാങ്കേതിക സ്കാനിംഗ് നടത്താന് അധികൃതര് തീരുമാനിച്ചിട്ടുണ്ട്.
‘ദൈവീക അത്ഭുതം’ എന്ന് ഭക്തര്
യന്ത്രങ്ങള് തോറ്റുമടങ്ങിയ വാര്ത്ത പരന്നതോടെ വന് ഭക്തജനത്തിരക്കാണ് സ്ഥലത്ത് അനുഭവപ്പെടുന്നത്. വിഗ്രഹം ഇളകാത്തത് ഹനുമാന്റെ ദിവ്യാത്ഭുതമാണെന്നാണ് പ്രദേശവാസികളും ഭക്തരും വിശ്വസിക്കുന്നത്. ഈ സ്ഥലത്തുനിന്ന് മാറാന് സ്വാമി ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ലെന്നതിന്റെ തെളിവാണിതെന്ന് ക്ഷേത്രപൂജാരി മഹേഷ് ബൈരാഗിയും അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. ഇതിനിടെ, ക്ഷേത്രപരിസരത്ത് കൂട്ടത്തോടെ കുരങ്ങുകള് എത്തിയതിന്റെ വീഡിയോകളും സോഷ്യല് മീഡിയയില് പ്രചരിക്കുന്നുണ്ട്.
170 വര്ഷത്തെ പഴക്കമോ, അതോ പരമാര കാലഘട്ടമോ?
നിലവിലെ ക്ഷേത്രത്തിന് ഏകദേശം 170 വര്ഷത്തെ പഴക്കമുണ്ടെന്നാണ് പ്രാദേശിക ചരിത്രം പറയുന്നത് (1857-ലെ ഒന്നാം സ്വാതന്ത്ര്യസമര കാലഘട്ടം). എന്നാല് വിഗ്രഹത്തിന് അതിനേക്കാള് വളരെ കൂടുതല് പഴക്കമുണ്ടെന്നാണ് പുരാവസ്തു വിദഗ്ധരുടെ നിഗമനം.
വിഗ്രഹം ‘മാല്വ ബസാള്ട്ട്’ (Malwa basalt) എന്ന അപൂര്വ്വ കല്ലില് കൊത്തിയെടുത്തതാണെന്നും, ഇതിന്റെ ശില്പകല ഭോജ് രാജാവിന്റെ ഭരണകാലത്തെ (പരമാര കാലഘട്ടം) ഓര്മ്മിപ്പിക്കുന്നതാണെന്നും ചില പുരാവസ്തു ഗവേഷകര് ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു. എന്നാല് ഇത് ഔദ്യോഗികമായി സ്ഥിരീകരിക്കാന് കൂടുതല് പുരാവസ്തു പരിശോധനകള് ആവശ്യമാണ്. പൈതൃക സ്വത്തായതിനാല് തന്നെ വിഗ്രഹത്തിന് കേടുപാടുകള് സംഭവിക്കാതെ സംരക്ഷിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
റോഡ് വികസനം താല്ക്കാലികമായി നിര്ത്തിവെച്ചു
വികസനവും വിശ്വാസവും പുരാവസ്തു സംരക്ഷണവും ഒരുപോലെ ഉയര്ന്നുവന്നതോടെ പ്രദേശം ഇപ്പോള് വലിയ ചര്ച്ചകള്ക്ക് വഴിതുറന്നിരിക്കുകയാണ്. കൂടുതല് സാങ്കേതിക വിദഗ്ദ്ധരുടെ ഉപദേശം ലഭിച്ച ശേഷമേ ഇനി വിഗ്രഹം മാറ്റുന്നതില് അടുത്ത നടപടിയെടുക്കൂ എന്ന് അധികൃതര് വ്യക്തമാക്കി. നിലവില് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ മറ്റു ഭാഗങ്ങളെല്ലാം നീക്കം ചെയ്തെങ്കിലും, ‘ഖഡേ ഹനുമാന്’ വിഗ്രഹം വികസന വഴികള്ക്ക് നടുവില് ഉറച്ചുതന്നെ നില്ക്കുകയാണ്.
