ജമ്മു കശ്മീരും പാകിസ്ഥാൻ കൈയേറിയ ജമ്മു കശ്മീരും അഥവാ പാക് അധീന കശ്മീരും കഴിഞ്ഞ ഏഴ് പതിറ്റാണ്ടുകളായി തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ രണ്ട് രാഷ്ട്രീയ വ്യവസ്ഥകളിലാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്. ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായി 1947-ൽ വേർപിരിഞ്ഞുവെങ്കിലും, ഭരണനിർവഹണ മികവാണ് ഇവിടെ തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ രണ്ട് സമൂഹങ്ങളെ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഇന്ത്യയുടെ ഭാഗമായ ജമ്മു കാശ്മീർ ഭരണഘടനാപരമായ സ്ഥാപനങ്ങളിലൂടെയും ജനാധിപത്യ തെരഞ്ഞെടുപ്പുകളിലൂടെയും വികസനത്തിലൂടെയും മുന്നേറുമ്പോൾ, പാകിസ്ഥാൻ കൈയേറിയ പ്രദേശം സൈനിക മുൻഗണനകൾക്കും കേന്ദ്രീകൃത ഭരണത്തിനും കീഴിലാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. പ്രാദേശിക സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് യാതൊരുവിധ സ്വയംഭരണാധികാരവും നൽകാതെയാണ് പാകിസ്ഥാൻ ഭരണകൂടം അവിടെ മുന്നോട്ട് പോകുന്നത്.
ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ തണലിൽ ജമ്മു കശ്മീരിലെ ജനങ്ങൾ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾ മുതൽ പാർലമെന്റ് വരെ ജനാധിപത്യ പ്രക്രിയകളിൽ സജീവമായി പങ്കാളികളാകുന്നുണ്ട്. തെരഞ്ഞെടുപ്പുകളിലൂടെ സർക്കാരുകൾ മാറുകയും തർക്കങ്ങൾ കോടതികൾ വഴിയും ജനാധിപത്യപരമായ ചർച്ചകളിലൂടെയും പരിഹരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. എന്നാൽ പിഒകെയിൽ പേരിനൊരു നിയമസഭയും പ്രധാനമന്ത്രിയും ഉണ്ടെങ്കിലും യഥാർത്ഥ അധികാരവും തീരുമാനങ്ങളും ഇസ്ലാമാബാദിലെ ഭരണാധികാരികളുടെയും പാകിസ്ഥാൻ സൈന്യത്തിന്റെയും കൈകളിലാണ് ഭദ്രമായിരിക്കുന്നത്. തദ്ദേശീയമായ ആവശ്യങ്ങൾക്കോ സ്ഥാപനങ്ങൾക്കോ അവിടെ യാതൊരുവിധ പരിഗണനയും ലഭിക്കുന്നില്ല.
ഈ രണ്ട് വ്യത്യസ്ത ഭരണരീതികളുടെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ജനങ്ങളുടെ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിലും വ്യക്തമായി കാണാം. കഴിഞ്ഞ കുറച്ചു മാസങ്ങളായി ഉയർന്ന വൈദ്യുതി നിരക്ക്, ഗോതമ്പ് ക്ഷാമം, തൊഴില്ലായ്മ, പണപ്പെരുപ്പം എന്നിവയ്ക്കെതിരെ പിഒകെയിൽ ശക്തമായ ജനകീയ പ്രക്ഷോഭങ്ങളാണ് നടക്കുന്നത്. എന്നാൽ പ്രതിഷേധങ്ങളെ സമാധാനപരമായി നേരിടുന്നതിന് പകരം സൈനിക ശക്തിയും നിരോധനാജ്ഞകളും ഉപയോഗിച്ചാണ് ഭരണകൂടം ജനങ്ങളെ അടിച്ചമർത്തുന്നത്. വിഭവസമൃദ്ധമായ പ്രദേശമായിരുന്നിട്ടും സ്വന്തം ജനങ്ങൾക്ക് അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ പോലും നൽകാൻ അവിടെ സാധിക്കുന്നില്ല.
അതേസമയം ജമ്മു കശ്മീരിൽ ഗ്രാമീണ മേഖലകളിൽ പോലും പഞ്ചായത്തീരാജ്, ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് ഡെവലപ്മെന്റ് കൗൺസിലുകൾ എന്നിവ വഴി അധികാര വികേന്ദ്രീകരണം വിജയകരമായി നടപ്പിലാക്കിയിട്ടുണ്ട്. റോഡുകൾ, തുരങ്കങ്ങൾ, റെയിൽവേ കണക്റ്റിവിറ്റി, പുതിയ മെഡിക്കൽ കോളേജുകൾ, എയിംസ് (AIIMS) ക്യാമ്പസുകൾ, ടൂറിസം വികസനം എന്നിവയിലൂടെ വൻ കുതിച്ചുചാട്ടമാണ് മേഖലയിൽ ഉണ്ടാകുന്നത്. വികസനവും ജനാധിപത്യ അവകാശങ്ങളും ജനങ്ങളിലേക്ക് നേരിട്ടെത്തുമ്പോൾ, അടിച്ചമർത്തലും കേന്ദ്രീകൃത ഭരണവും മൂലം ജനങ്ങൾ തെരുവിലിറങ്ങേണ്ടി വരുന്ന കാഴ്ചയാണ് പാകിസ്ഥാൻ കൈയേറിയ കശ്മീരിൽ ദൃശ്യമാകുന്നത്.

